25 lat tramwajów niskopodłogowych w Polsce. Jak sprawują się pierwsze egzemplarze?

W 2020 roku mija 25 lat od podstaw pierwszego, współczesnego, polskiego tramwaju niskopodłogowego. Jest nim kursujący do dzisiaj po warszawskich torowiskach wagon 112N z Konstalu. Do dziś w eksploatacji pozostają także jego nieco młodsi i dłużsi bracia – gdańskie 114Na. Sprawdziliśmy, jak dziś prototypowe niskopodłogowce sprawują się w eksploatacji.

Niedługo przed wyprodukowaniem tramwaju 112N w zakładach HCP w powstał wagon 105N/2, znany także pod oznaczeniem 115N. Był to zbudowany z dwóch poznańskich wagonów 105Na częściowo niskopodłogowy, trzy członowy tramwaj. Nie był to więc fabrycznie nowy pojazd. Stylistycznie i wyposażeniem był zresztą bardzo podobny do tramwajów rodziny 105N. Niska.podłoga znajdowała w środkowym członie i stanowiła 19,2% długości pojazdu. Tramwaj kursował w MPK Poznań z numerem taborowym 400 i od początku sprawiał wiele problemów. Bardzo często stał przez wiele miesięcy zepsuty w zajezdni. Ostatecznie w 2010 roku MPK Poznań skreśliło go z inwentarze, a w 2011 roku uległ zezłomowaniu.

Warszawa: 112N nie sprawia problemów

Pierwszy fabrycznie nowy tramwaj typu 112Na od początku 1996 roku eksploatują Tramwaje Warszawskie. Przez wiele lat stacjonował w zajezdni Praga, lecz w listopadzie 2018 roku przypisano go do zajezdni Wola.  Początkowo obsługiwał głownie linie 2 i 7, a następnie linie 21 i 3.

Przed zmianą zajezdni, w lutym 2017 roku, wagon przeszedł gruntowny remont w Zakładzie Naprawy Tramwajów. Dziś można spotkać go na liniach 28, 13, 14, 20 lub 27.

Pojazd, choć prototypowy, jest intensywnie wykorzystywany przez przewoźnika.

- Tramwaj w chwili obecnej jest sprawny technicznie i wykonuje ok 5000 km między przeglądami technicznymi niemal bezawaryjnie. Poziom awaryjności pojazdu określamy jako niski – informuje w rozmowie z serwisem zbiorowy.info Maciej Dutkiewicz, rzecznik prasowy Tramwajów Warszawskich. -  Wagon jest nietypowy i jest tylko jeden w swoim rodzaju. Wagon posiada tylko 10 % niskiej podłogi przy trzecich drzwiach. Do tej pory jest eksploatowany bez większych problemów zatem za zaletę można uznać niską awaryjność – dodaje.

Do wad można zaliczyć jego niską pojemność, przez co może obsługiwać tylko wybrane linie. Jest to jedyny dwuczłonowy tramwaj we flocie Tramwajów Warszawskich. Linie, które ten tramwaj obsługuje, charakteryzują się potokami podróżnych, które nie przerastają możliwości tego jedynego w swoim rodzaju wagonu.

Obecnie nie wiadomo jak długo potrwa jeszcze eksploatacja tego wagonu. Prawdopodobnie docelowo trafi do floty pojazdów zabytkowych Tramwajów Warszawskich. Niedawny remont oraz opinia bezawaryjnego z pewnością pozwoli mu jeszcze na co najmniej kilka lat eksploatacji.

W dalszej części tekstu opisujemy losy gdańskich tramwajów 114Na.

Gdańsk: tramwaje 114Na często są niesprawne

Całkiem odmienne zdanie o podobnych pojazdach mają Gdańskie Autobusy i Tramwaje. Przewoźnik z grodu nad Motławą eksploatuje dwa wagony 114Na, które są dłuższą wersją tramwaju 112N. Są to wagony trzyczłonowe, z częścią niskopodłogową zlokalizowaną w środkowym członie. W pewnym sensie są to protoplasty znacznie młodszych tramwajów Moderus Beta, które kursują w Poznaniu, Wrocławiu i Szczecinie.

Tramwaje od początku sprawiały problemy. Oba wagony wyprodukowano w 1996 roku. Pierwszy z nich, oznaczony numerem 1501 wszedł do eksploatacji 10 kwietnia 1997 roku, zaś drugi z wagonów oznaczony numerem 1502 – 10 maja 1997 roku. Już w 2000 roku wysłano je do Łodzi na przebudowę układu elektrycznego z powodu bardzo wysokiej awaryjności.

Dziś niestety tramwaje również dają się przewoźnikowi we znaki. Obecnie w eksploatacji pozostaje wagon 1501. Wagon 1502 od wielu miesięcy jest niesprawny.

- Tramwaj 1502 jest obecnie odstawiony. Wyłączony został z ruchu w grudniu gdyż wymaga on bowiem wymiany amortyzatorów, które są robione na zamówienie. Tym samym czas ich wymiany jest dłuższy. Czekamy obecnie na realizację zamówienia, która wymaga czasu, i dodatkowo wydłuża się ze względu na panującą sytuację – informuje nas Anna Dobrowolska, rzecznik prasowy GAiT. - Wskaźnik gotowości technicznej za rok 2019 wynosił 71,6%. To najniższy współczynnik w całej flocie. Co ważne, ponieważ spółka posiada tylko dwa takie tramwaje każde ich odstawienie i oczekiwanie na trudno dostępne części powoduje znaczne obniżenie wskaźnika gotowości tych tramwajów – dodaje.

Oba tramwaje od początku stacjonowały w zajezdni Wrzeszcz. Przez wiele lat kursowały na linii nr 12 łączącej wówczas Siedlce z Zaspą. Od kilku lat kursują głownie na liniach 5 i 9, a około dwóch lat niemal wyłącznie na 5. W przeszłości można było je spotkać także na liniach 3 i 8. Ponieważ  moc tych pojazdów nie pozwala na pokonywanie dużych wzniesień, nie mogą one obsługiwać tras na Chełm, Łostowice oraz Piecki – Migowo. To powoduje, że teoretycznie mogą one kursować tylko na dwóch z jedenastu linii tramwajowych, czyli 5 i 8. Po ukończeniu modernizacji trasy na Stogi będą mogły pojawiać się także na linii 9.

 W 2013 roku tramwaj o numerze 1501 przeszedł gruntowny remont w zakładzie Modertrans. Podczas przebudowy wymieniono na nowe ściany czołowe pojazdu, na te znane z ze zmodernizowanych tramwajów N8C-NF. W 2017 roku ta sama firma przeprowadziła remont wagonu 1502. Tym razem zachowano jak najwięcej oryginalnych elementów, gdyż GAiT w przyszłości planuje włączyć go do floty pojazdów zabytkowych.

W przeciwieństwie do warszawskiego wagonu 112N tramwaje 114Na są eksploatowane dość oszczędnie. Pojawiają się na linii nr 5 łączącej Nowy Port z Zaspą przez Wrzeszcz niemal wyłącznie w dni robocze. W weekendy i święta najczęściej stoją w zajezdni.  Co jest przyczyną skromnego wykorzystania tych tramwajów?

- W weekendy z racji mniejszej liczby połączeń do obsługi linii wykorzystujemy głównie nowsze niskopodłogowe pojazdy. Nowe pojazdy są bardziej komfortowe dla pasażerów – tłumaczy Anna Dobrowolska.

Na początku roku w wywiadzie dla serwisu Puls Gdańska Gdańskie Autobusy i Tramwaje informowały, iż docelowo tramwaje 114Na trafią do zajezdni Nowy Port. Wówczas te stosunkowo stare jak na standardy wrzeszczańskiej zajezdni wagony stałyby się najmłodszymi pojazdami w zakładzie. Nowy Port dysponuje bowiem wyłącznie wiekowymi tramwajami 105Na oraz N8C-NF.

Chcesz wiedzieć więcej na temat budowy tramwajów 112N i 114Na? Koniecznie przeczytaj nasz poprzedni artykuł poświęcony tym pojazdom.